Section 08खण्ड ०८about 6 min · no rushकरिब ६ मिनेट · हतार छैन

A gentle note before you read: symptom lists make almost everyone recognise themselves somewhere. That is a normal effect of reading, not a diagnosis. If something here stays on your mind, a conversation with a professional helps more than re-reading.पढ्नुअघि एउटा कोमल कुरा: लक्षण-सूची पढ्दा झन्डै सबैलाई कतै न कतै आफ्नै झल्को मिल्छ। त्यो पढाइको सामान्य असर हो, निदान होइन। कुनै कुरा मनमा अडिरह्यो भने फेरि-फेरि पढ्नुभन्दा पेसागत व्यक्तिसँगको कुराकानीले बढी सघाउँछ।

08

Depressive disordersउदासी (डिप्रेसिभ) विकारहरू

The curriculum's second named type of mental illness, and a leading cause of disability worldwide.

पाठ्यक्रमको दोस्रो नामित मानसिक रोग, र विश्वभर अपाङ्गताका प्रमुख कारणमध्ये एक।

If you or someone you love is thinking about death or suicide: call 1166 or 1660 012 1600 now, or 112 / 100 in an emergency. Asking about it directly is safe, and it helps.

तपाईं वा आफ्नो प्रियजन मृत्यु वा आत्महत्याबारे सोचिरहनुभएको छ भने: अहिले नै ११६६ वा १६६० ०१२ १६०० मा फोन गर्नुहोस्, आपतकालमा ११२ / १००। यसबारे सिधै सोध्नु सुरक्षित छ, र यसले सघाउँछ।

Major Depressive Disorder (MDD)प्रमुख उदासी विकार (एमडीडी)

CTEVT PSC curriculumसीटीईभीटी पाठ्यक्रम296.2x/3x · F32–F33

At least two weeks of depressed mood or loss of pleasure, plus enough companion symptoms to reach five.

कम्तीमा दुई हप्ता उदास मन वा रमाइलो हराउनु, र जम्मा पाँच पुग्ने गरी साथका लक्षणहरू।

In plain words: Two weeks or more of feeling low or empty, or losing interest in everything, with sleep, appetite, energy and hope all worse.

सजिलो भाषामा: दुई हप्ता वा बढी उदास वा खाली महसुस, वा सबै कुरामा रुचि हराउनु, निद्रा, भोक, ऊर्जा र आशा सबै बिग्रेर।

DSM-5 CriteriaDSM-5 मापदण्ड
  1. 5 or more of the 9 symptoms below, during the same 2-week period, a change from before, and at least one is (1) depressed mood or (2) anhedonia.
  2. Clinically significant distress or impairment.
  3. Not attributable to a substance or medical condition.
  4. Not better explained by a schizophrenia-spectrum disorder.
  5. There has never been a manic or hypomanic episode (if there has, the diagnosis is bipolar disorder).
  1. तलका ९ मध्ये ५ वा बढी लक्षण, एउटै २ हप्ते अवधिमा, पहिलेभन्दा फरक, र कम्तीमा एउटा (१) उदास मन वा (२) रमाइलो हराउनु हुनुपर्छ।
  2. उल्लेखनीय पीडा वा कार्य-बाधा।
  3. लागुपदार्थ वा शारीरिक रोगका कारण होइन।
  4. स्किजोफ्रेनिया-वर्गका विकारले व्याख्या हुँदैन।
  5. कहिल्यै उन्माद (म्यानिक/हाइपोम्यानिक) एपिसोड भएको छैन (भए, निदान बाइपोलर हुन्छ)।

Key specifiers: with anxious distress · with melancholic features · with psychotic features · with peripartum onset (pregnancy or within 4 weeks of delivery: "postpartum depression") · with seasonal pattern. Severity: mild / moderate / severe.

मुख्य विशेष रूपहरू: चिन्तासहित · मेलानकोलिक · मनोविकृति-लक्षणसहित · गर्भ-सुत्केरी अवधिमा सुरुवात (गर्भावस्था वा सुत्केरीको ४ हप्ताभित्र: «सुत्केरी उदासी») · मौसमी ढाँचा। गम्भीरता: हल्का / मध्यम / गम्भीर।

Internationalअन्तर्राष्ट्रिय

WHO ranks depression among the leading causes of disability worldwide: over 330 million people affected. Women are affected about 1.5 times as often as men. The "with peripartum onset" specifier matters everywhere: postpartum depression affects more than 1 in 10 mothers globally and is routinely missed.

डब्ल्यूएचओका अनुसार डिप्रेसन विश्वका प्रमुख अपाङ्गता-कारणमध्ये हो, करिब ३३ करोड मानिस प्रभावित। महिला पुरुषभन्दा करिब डेढ गुणा बढी प्रभावित। «सुत्केरी-अवधि» विशेष रूप सबैतिर महत्त्वपूर्ण छ: सुत्केरी उदासीले विश्वभर १० मध्ये १ भन्दा बढी आमालाई छुन्छ र प्रायः चिनिँदैन।

Nepalनेपाल

The Nepali client says "man dukhcha", "man bhari bhayo", "jiu galyo", the heart-mind hurts, the body has wilted, not "I am depressed". Suicide is the sharpest edge: studies since the 2008/09 maternal mortality review have repeatedly flagged suicide as a leading cause of death among Nepali women of reproductive age. Every depression assessment includes a direct, calm suicide question: asking does not plant the idea. Watch new mothers (sutkeri) especially: family attention goes to the baby, and the mother's withdrawal is read as tiredness.

नेपाली सेवाग्राही «डिप्रेसन भयो» भन्दैनन्: «मन दुख्छ», «मन भारी भयो», «जिउ गल्यो» भन्छन्। सबैभन्दा जोखिम आत्महत्या हो: २००८/०९ को मातृ-मृत्यु अध्ययनदेखि नै प्रजनन उमेरका नेपाली महिलाको मृत्युको प्रमुख कारणमा आत्महत्या औंल्याइएको छ। हरेक उदासी-मूल्याङ्कनमा शान्त, सिधा आत्महत्या-प्रश्न अनिवार्य, सोध्दा विचार रोपिँदैन। सुत्केरी आमामा विशेष ध्यान: परिवारको ध्यान बच्चामा जान्छ, आमाको एक्लोपनलाई थकाइ मात्र ठानिन्छ।

Persistent Depressive Disorder · and the bipolar boundaryदीर्घ उदासी विकार · र बाइपोलर सीमा

CTEVT PSC curriculumसीटीईभीटी पाठ्यक्रम300.4 · F34.1

Persistent depressive disorder (dysthymia): depressed mood most of the day, more days than not, for 2 years or more (1 year in children/adolescents, where mood can be irritable), with 2+ of: poor appetite or overeating · insomnia or hypersomnia · low energy · low self-esteem · poor concentration or indecisiveness · hopelessness; never symptom-free for more than 2 months. The client who says "I have been like this my whole life."

दीर्घ उदासी विकार (डिस्थाइमिया): २ वर्ष वा बढी (बाल/किशोरमा १ वर्ष, मन चिडचिडा पनि हुनसक्छ) नहुनेभन्दा हुने दिन बढी, दिनको धेरैजसो उदास मन; साथमा २+ लक्षण: भोक घट्ने/बढ्ने · अनिद्रा/अति निद्रा · शक्ति कम · आत्म-सम्मान कम · ध्यान/निर्णयमा कठिनाइ · निराशा; २ महिनाभन्दा लामो लक्षणमुक्त अवधि कहिल्यै नहुने। «म जिन्दगीभर यस्तै छु» भन्ने सेवाग्राही।

The bipolar boundary (from the Mental Health-3 class notes): before calling anything depression, ask about the opposite pole; any period of abnormally elevated or irritable mood with increased energy, decreased need for sleep, grandiosity, pressured speech, racing thoughts, or reckless spending? A manic episode (≥1 week, or any duration if hospitalised) makes it Bipolar I; a milder hypomanic episode (≥4 days, no marked impairment) plus major depression makes it Bipolar II. Antidepressants alone can flip an unrecognised bipolar client into mania: this question is a safety question, and a referral trigger.

बाइपोलर सीमा (मेन्टल हेल्थ-३ कक्षा-नोटबाट): उदासी भन्नु अघि विपरीत ध्रुव सोध्नुहोस्, असामान्य उत्साहित/चिडचिडा मन, बढेको ऊर्जा, निद्राको आवश्यकता घट्नु, आफूलाई महान् ठान्नु, नरोकिने बोली, दौडिने विचार, अन्धाधुन्ध खर्च भएको अवधि थियो? म्यानिक एपिसोड (कम्तीमा १ हप्ता, वा अस्पताल भर्ना भए जति पनि) = बाइपोलर I; हल्का हाइपोम्यानिया (कम्तीमा ४ दिन) + प्रमुख उदासी = बाइपोलर II। नचिनिएको बाइपोलरमा एन्टिडिप्रेसेन्टले मात्रै उन्माद निम्त्याउन सक्छ, यो प्रश्न सुरक्षा-प्रश्न हो, र रेफरलको सङ्केत हो।

Low moodउदास मन "nothing feels worth it" «केही गरूँजस्तो लाग्दैन» Less activityकाम-क्रियाकलाप घट्छ stay in bed, cancel, scroll ओछ्यानमै, भेटघाट रद्द Fewer good momentsराम्रा क्षण घट्छन् no mastery, no pleasure न उपलब्धि-बोध, न आनन्द Guilt & self-blameग्लानि र आत्म-दोष "I am lazy, useless" «म अल्छी, काम नलाग्ने» behavioural activation breaks it here व्यवहार-सक्रियताले यहीँ तोड्छ one small activity, scheduled, done regardless of mood एउटा सानो काम, समय तोकेर, मन लागे-नलागे पनि Action does not wait for motivation; in depression, motivation follows action काम गर्न जाँगर पर्खनु पर्दैन; उदासीमा जाँगर काम गरेपछि आउँछ
The depression spiral. Each link feels reasonable from inside ("I will go out when I feel better"), yet each turn tightens the next. Behavioural activation attacks the easiest link to move: the activity, not the mood; the steps a counselor uses are on page 24.
उदासीको भुमरी। भित्रबाट हरेक कडी जायज लाग्छ («मन ठीक भएपछि निस्कन्छु»), तर हरेक फन्कोले अर्कोलाई कस्दै लैजान्छ। व्यवहार-सक्रियताले सबैभन्दा हल्लाउन सजिलो कडी, मूड होइन, काम, समात्छ; परामर्शकर्ताले चाल्ने चरण पृष्ठ २४ मा छन्।
A skill to try · two minutesअभ्यास गर्ने सीप · दुई मिनेट

One tiny scheduled action. Pick something five minutes small: wash one cup, step onto the balcony, message one person. Give it a time ("after tea") and do it whether or not the mood agrees; the spiral diagram above shows why action comes first. Tonight, name one thing that went okay.

एउटा सानो, समय तोकेको काम। पाँच मिनेटजत्रो सानो काम रोज्नुहोस्: एउटा कप धुने, बार्दलीमा निस्कने, एक जनालाई सन्देश पठाउने। समय तोक्नुहोस् («चिया पछि») र मनले मानोस्-नमानोस्, गर्नुहोस्; किन काम पहिले आउँछ, माथिको भुमरी-चित्रले देखाउँछ। राति, आज ठीकै भएको एउटा कुरा सम्झनुहोस्।

A coping skill, not a treatment: it supports care, it does not replace it.यो सामना गर्ने सीप हो, उपचार होइन: यसले हेरचाहलाई सघाउँछ, प्रतिस्थापन गर्दैन।

Key pointsमुख्य बुँदा
  1. Depression is at least two weeks of low mood or lost pleasure plus enough other symptoms to reach five, with daily life affected.
  2. Always ask about thoughts of death; asking never plants the idea, and it opens the door to help.
  3. Behavioural activation (small planned activity) and talking treatments work; in Nepal it often shows as aches, tiredness and 'man dukhcha'.
  1. डिप्रेसन भनेको कम्तीमा दुई हप्ता उदास मन वा आनन्द हराउनु, र जम्मा पाँच पुग्ने अन्य लक्षण, दैनिक जीवनमा असरसहित।
  2. मृत्युका विचारबारे सधैं सोध्नुहोस्; सोध्नुले विचार रोप्दैन, र सहयोगको ढोका खोल्छ।
  3. व्यवहार-सक्रियता (साना योजनाबद्ध काम) र कुराकानीका उपचारले काम गर्छन्; नेपालमा यो प्रायः दुखाइ, थकाइ र «मन दुख्छ» बनेर देखिन्छ।
Quick checkछिटो जाँच

Three friendly questions to settle what you just read. This is reassurance, not a test: a wrong tap is part of learning, and you can try again.भर्खर पढेको कुरा सम्झन सघाउने तीन सहज प्रश्न। यो परीक्षा होइन, ढुक्क भएर सिक्ने अभ्यास हो: गलत छनोट पनि सिकाइकै अंश हो, फेरि प्रयास गर्न पाइन्छ।

MDD requires how many of the nine symptoms, for how long?एमडीडीमा ९ मध्ये कति लक्षण, कति समय?

Before calling it depression, always ask about:उदासी भन्नुअघि सधैं सोध्ने कुरा:

Asking a client directly about suicide:सेवाग्राहीलाई आत्महत्याबारे सिधै सोध्दा:

Learn moreथप सिक्नुहोस्

Pick one, not all: these are chosen to be light, not exhaustive.सबै होइन, एउटा रोज्नुहोस्, यी हल्का, सजिला स्रोत हुन्।

Video · 4 minWhat is depression? (TED-Ed, Helen Farrell): The clearest four minutes on MDD anywhere.एमडीडीबारे सबैभन्दा प्रस्ट ४ मिनेट।
ArticleWHO fact sheet: Depression; Global burden and treatment gap in two pages.विश्वव्यापी भार र उपचार-खाडल।
Book chapterFeeling Good (David Burns): ch. 1–3: CBT for depression, written for the client; easy read.सेवाग्राहीकै भाषामा सीबीटी; सजिलो।
DocumentaryStephen Fry: The Secret Life of the Manic Depressive; The bipolar boundary, lived; pairs with the callout above.बाइपोलर सीमाको जीवित चित्र।

In the flow? The next chapter is one click below. Tired? Stopping here is also progress.पढ्ने जोश छ? अर्को खण्ड एक क्लिक तल छ। थाक्नुभयो? यहीँ रोकिनु पनि प्रगति हो।